Porady-prawne.biz - wiadomosci prawne

Nasz serwis niniejszym publikuje tekst Polskiej Karty Praw Ofiary. Zawiera ona liste najwazniejszych praw przyslugujacych pokrzywdzonym przez przestepstwa.

POLSKA KARTA PRAW OFIARY

Wszystkie polskie organizacje, instytucje i osoby prywatne stykajace sie w swojej pracy z ofiarami przestepstw postanowily dla poprawienia sytuacji ofiar w Polsce podpisac ten dokument.

Majac na wzgledzie:

zagwarantowana w Konstytucji Rzeczpospolitej przyrodzona i niezbywalna godnosc czlowieka i obywatela, bedaca zrodlem jego wolnosci i praw, ktore wladze publiczne maja obowiazek szanowac i chronic (art. 30 Konstytucji RP); – fakt, iz Rzeczpospolita Polska jest panstwem prawa, urzeczywistniajacym zasady sprawiedliwosci spolecznej, w ktorym kazdy ma obowiazek przestrzegania prawa (art. 2 i art. 83 Konstytucji RP); – zalecenia wypracowane przez miedzynarodowa spolecznosc ksztaltujace polityke postepowania z ofiarami przestepstw, a w szczegolnosci:

* Deklaracje ONZ o podstawowych zasadach sprawiedliwosci dla ofiar przestepstw i naduzyc wladzy z 1985 r.
* Europejska Konwencje o kompensacji dla ofiar przestepstw popelnionych z uzyciem przemocy z 1983 r.
* Zalecenia Rady Europy Nr R(85)11 w sprawie pozycji ofiary w prawie i procesie karnym
* Zalecenia Rady Europy Nr R(87)21 w sprawie zapobiegania wiktymizacji i pomocy dla ofiar przestepstw;

oraz

* rozumiejac, iz posiadanie prawa oznacza rzeczywista mozliwosc korzystania z procedur gwarantujacych ich realizacje, zwlaszcza gdy sa one naruszane lub nie wypelniane;
* rozumiejac potrzebe podniesienia kultury prawnej poprzez realna egzekucje praw obowiazujacych;
* kierujac sie dobrem ofiar przestepstw oraz checia pomocy i naprawienia doznanej przez nie krzywdy

postanawiamy spisac i upowszechnic Polska Karte Praw Ofiary.

I. Definicja i zakres uprawnien1. Ofiara w rozumieniu Karty jest osoba fizyczna, ktorej dobro prawem chronione zostalo bezposrednio naruszone lub zagrozone przez przestepstwo, a takze jej najblizsi.

(art.115§11 kodeksu karnego [kk], Rezolucja 40/34 Zgromadzenia Ogolnego ONZ z 29.XI.1985, Deklaracja Podstawowych Zasad Sprawiedliwosci Dla Ofiar Przestepstw i Naduzyc wladzy , pkt. A [ONZ85], art.47 Konstytucji RP, art.49 i art.51§2 kodeksu postepowania karnego [kpk]).

2. Ofiara ma prawo do: (1) pomocy; (2) godnosci, szacunku i wspolczucia; (3) wolnosci od wtornej wiktymizacji; (4) dostepu do wymiaru sprawiedliwosci; (5) mediacji i pojednania ze sprawca; (6) do restytucji i kompensacji.

(ONZ 85, Art.2 Konstytucji RP, Art.2§1 kpk)

3. Ofiara niezaleznie od tego, czy ujawniony zostal sprawca przestepstwa i czy ma miejsce postepowanie karne (kiedy ofiara uzyskuje status pokrzywdzonego), badz cywilne (kiedy ofiara uzyskuje status poszkodowanego) oraz niezaleznie od wiezi rodzinnej laczacej sprawce i ofiare winna uzyskac potrzebna jej pomoc prawna, materialna, medyczna, psychologiczna i socjalna.

(art.2, art.31 pkt.1,2; art.32 Konstytucji RP, art.2§1 pkt3 kodeksu postepowania karnego [kpk], art.49§1 kpk).

II. Prawo do godnosci, szacunku i wspolczucia4. Ofiara ma prawo do traktowania jej z godnoscia, szacunkiem i wspolczuciem. Do szczegolnego przestrzegania tego prawa zobowiazani sa przedstawiciele wymiaru sprawiedliwosci, sluzby zdrowia i sluzb socjalnych.

(art.47 Konstytucji RP, art.1 ust.2 oraz art.14.3 Ustawy o Policji z 1990 r., Deklaracja o Policji, przyjeta w 1979 r. przez Rade Europy oraz Kodeks ONZ postepowania funkcjonariuszy porzadku prawnego (Rezolucja nr 34/169 Zgromadzenia Ogolnego ONZ z 17 XII 1979 r.), art.30 Ustawy o zawodzie lekarza w zw. z art.12 i art.13 Kodeksu etyki lekarskiej z 1993 r, art.8 kodeksu postepowania administracyjnego z 1960 r [kpa]).

5. Nie mozna przerzucac odpowiedzialnosci za przestepstwo ze sprawcy na ofiare. Nie mozna usprawiedliwiac przestepstwa tradycja, kultura, stereotypami minimalizujacymi wine sprawcy.

III. Prawo do bezpieczenstwa i zakaz ponownego dreczenia ofiary6. Ofiara ma prawo do bezpieczenstwa i ochrony oraz poszanowania jej zycia rodzinnego i prywatnego. Ofiary nie wolno ponownie dreczyc – nalezy dolozyc wszelkich staran, by uniknela ona powtornej wiktymizacji. Oznacza to zakaz wkraczania w prywatnosc ofiary i jej rodziny ze strony wszystkich, ktorzy stykaja sie z nia w zwiazku z popelnionym przestepstwem, w szczegolnosci: przedstawicieli organow panstwowych, sluzb medycznych i socjalnych, mediow.

(art.8 Konwencji o ochronie praw czlowieka i podstawowych wolnosci z 1950 r [KE], art.191§3, 20 kpk).

7. Ofiara ma prawo do traktowania ze szczegolna troska i powaga przez organy wymiaru sprawiedliwosci i organy scigania. Postepowanie w sprawie powinno byc prowadzone tak, by uwzgledniac interesy i stan ofiary. Jej przesluchania winny byc: ograniczone do minimum, prowadzone w sposob kulturalny, wolne od opoznien, odwolan i zmuszania ofiary do wielokrotnego przezywania na nowo tragedii jakiej doswiadczyla.

(art.30 Konstytucji RP, art. 231 kk)

8. Ofiara ma prawo do bezpieczenstwa osobistego, a obowiazkiem Policji i prokuratury jest jej to bezpieczenstwo zapewnic.

(art.14.3 i 15.1 pkt 3 Ustawy o Policji, art. 231§1 kk).

9. Ofiara moze zazadac utajnienia swoich danych osobowych.

(art.184 kpk).

10. Ofiara ma prawo domagac sie zastrzezenia danych dotyczacych jej miejsca zamieszkania do wylacznej wiadomosci prokuratora lub sadu.

(art.191§3 kpk)

11. Ofiara ma prawo do zachowania anonimowosci w sprawozdaniach prasowych, telewizyjnych, w internecie i w innych mediach, dotyczacych jej sprawy.

(art.13 pkt.2 Ustawy Prawo prasowe)

12. Wlasciwe organy panstwowe sa zobowiazane do przyjecia kazdego zawiadomienia o przestepstwie zgloszonego przez ofiare i podjecia odpowiedniej interwencji. Dotyczy to rowniez sytuacji gdy zagrozenie pochodzi od osoby dla ofiary bliskiej lub gdy ofiara jest dziecko.

(art.9, 10, 12 kpk. Art.15.1. pkt.3 Ustawy o Policji, Rozporzadzenie Rady Ministrow z dnia 17 wrzesnia 1990 r. (DZ.U. Nr 70 poz.409) w sprawie tryby legitymowania, zatrzymywania osob, dokonywania kontroli osobistej oraz przegladania bagazy i sprawdzania ladunku przez policjantow).

13. Wlasciwe organy panstwowe sa zobowiazane do przyjecia kazdego zawiadomienia zgloszonego przez osobe trzecia i podjecia odpowiedniej interwencji

(art.304 kpk, 231 kk).

14. Ofiara ma prawo do uzyskania fachowej pomocy: psychologicznej, medycznej, materialnej i prawnej od momentu zgloszenia naruszenia lub grozby naruszenia dobra prawem chronionego. Oznacza to m.in. prawo do wsparcia psychicznego, prawo do fachowej pomocy psychologicznej i prawnej od momentu zawiadomienia o przestepstwie.

15. Ofiary przestepstw o podlozu seksualnym powinny byc przesluchiwane przez funkcjonariuszy Policji samej plci, a gdy ofiara jest dziecko przesluchanie powinno odbywac sie w obecnosci psychologa lub osoby, ktora dziecko darzy zaufaniem.

16. Ofiara nie powinna byc narazona na dodatkowe dolegliwosci wynikajace z koniecznosci kontaktu ze sprawca czynu niedozwolonego. W sadach powinny istniec odrebne pomieszczenia dla ofiar przestepstw, by nie byly one narazone przed rozprawa na kontakt z oskarzonym, jego bliskimi i znajomymi.

IV. Prawo ofiary jako strony postepowania karnego do wymiaru sprawiedliwosci17. Ofiara ma prawo do swobodnego dostepu do wymiaru sprawiedliwosci. Ofiara ma prawo w granicach przewidzianych w ustawie w sposob wolny od jakiegokolwiek przymusu lub oporu ksztaltowac swoje interesy prawne.

(art. 6 KE).

18. Prawo ofiary do pomocy i reprezentacji prawnej powinno byc przynajmniej zrownane z prawami przyslugujacymi oskarzonemu. Ofiara powinna miec np. prawo do bezplatnego pelnomocnika, w tych samych przypadkach, w ktorych przyznaje sie prawo sprawcy do obroncy z urzedu.

19. Ofiara w sprawach o przestepstwa scigane z oskarzenia publicznego moze dzialac jako strona w charakterze oskarzyciela posilkowego. Od wniesienia aktu oskarzenia az do momentu jego odczytania w sadzie ofiara moze zlozyc oswiadczenie, ze chce dzialac jako strona w charakterze oskarzyciela posilkowego.
W razie powtornego wydania przez prokuratora postanowienia o odmowie wszczecia lub o umorzeniu postepowania pokrzywdzony moze w terminie miesiaca wniesc swoj akt oskarzenia do sadu.

(art.53, 54, 55 kpk).

20. Ofiara ma prawo do rzetelnej, zrozumialej dla niej i wyczerpujacej informacji o przyslugujacych jej prawach i procedurach ich dochodzenia.

(art.16 kpk w zw. z art.2 i 83 Konstytucji RP).

21. Ofiara ma prawo do rzetelnej, zrozumialej dla niej i wyczerpujacej informacji na temat toczacego sie w sprawie postepowania.

22. Ofiara ma prawo do wystapienia z powodztwem cywilnym w celu dochodzenia w postepowaniu karnym roszczen majatkowych wynikajacych bezposrednio z popelnienia przestepstwa. Ofiara moze to uczynic az do rozpoczecia przewodu sadowego na rozprawie glownej.

(art.62 kpk, art.69 kpk).

23. Ofiara powinna miec prawo do zebrania potrzebnych w jej sprawie dowodow bez narazenia na dodatkowe koszty. Dotyczy to miedzy innymi obdukcji lekarskiej i pomocy psychologicznej.

24. Ofiara ma prawo brac udzial w czynnosciach sledztwa lub dochodzenia toczacego sie w jej sprawie.

(art.49§1 kpk, art.302§2 kpk, art.316-318 kpk)

25. Ofiara ma prawo do skladania wnioskow o dokonanie czynnosci w toku postepowania przygotowawczego, a wiec zanim sprawa trafi do sadu.

(art. 315 kpk)

26. Ofiara ma prawo wgladu do akt sprawy i sporzadzania odpisow dokumentow wystepujacych w sprawie.

(art. 156-157kpk, art. 159 kpk)

V. Prawo ofiary jako strony postepowania karnego do mediacji i pojednania ze sprawca27. Ofiara ma prawo do mediacji i pojednania ze sprawca. Ofiara ma prawo wystapic z taka inicjatywa do prokuratora lub do sadu.

(art.53§3 kk, art.60§2 pkt1, 2 kk, art.46 kk, art.66§3 kk, art.320 kpk, art.339§4, 489§2 kpk).

28. Ofiara ma prawo w sprawach z oskarzenia prywatnego do pojednania i ugody.

(489, 499, 492-494 kpk).

29. Ofiara ma prawo na swoj i oskarzonego wniosek do porozumienia sie ze sprawca w kwestii naprawienia szkody lub zadoscuczynienia.

(art.341§3,4 kpk)

VI. Prawo Ofiary do restytucji poniesionych szkod

30. Ofiara ma prawo do restytucji poniesionych przez nia szkod.

(A.8-11 ONZ1985, art46kk, art.62 kpk).

31. Sprawca czynu zabronionego powinien wyrownac ofierze poniesione szkody (czyli dokonac restytucji). Przestepcy albo osoby trzecie odpowiedzialne za ich zachowanie powinni dokonac sprawiedliwej restytucji na rzecz ofiar, ich rodzin lub osob pozostajacych na utrzymaniu. Restytucja powinna obejmowac: zwrot wlasnosci, zaplate za doznana krzywde lub poniesiona strate, zwrot wydatkow poniesionych w wyniku wiktymizacji, zabezpieczenie uslug oraz przywrocenie praw.

(A.8 ONZ1985).

32. Jezeli sprawca lub inne uprawnione instytucje (np. ubezpieczenie) nie wyrowna szkod poniesionych przez ofiare, powinno sie dazyc do zapewnienia kompensacji materialnej ze strony Panstwa:

a) ofiarom, ktore doznaly ciezkiego uszkodzenia ciala lub uszczerbku na zdrowiu fizycznym lub psychicznym w wyniku powaznych przestepstw,

b) rodzinie, a w szczegolnosci osobom pozostajacym na utrzymaniu ofiar, ktore poniosly smierc lub ktore dotknelo kalectwo fizyczne lub psychiczne w wyniku takiej wiktymizacji.

(A.12 ONZ1985).

zrodlo: prawoity.pl

§ 1. „Kto rzecz uzyskana za pomoca czynu zabronionego nabywa lub pomaga do jej zbycia albo te rzecz przyjmuje lub pomaga do jej ukrycia, podlega karze pozbawienia wolnosci od 3 miesiecy do lat 5.”
§ 2. „W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolnosci albo pozbawienia wolnosci do roku.”

W przepisie powyzszym wymienione sa cztery rodzaje czynnosci sprawczej:

* nabycie rzeczy uzyskanej za pomoca czynu zabronionego,
* pomoc w zbyciu takiej rzeczy,
* przyjecie,
* pomoc do jej ukrycia.

Do popelnienia tego przestepstwa wystarczy wypelnienie przez sprawce jednej z wyzej wymienionych czynnosci.

Jest to przestepstwo powszechne (moze popelnic je kazdy), umyslne, jego popelnienie mozliwe jest wiec jedynie w zamiarze bezposrednim albo wynikowym.

W przepisie o wszelkie rzeczy nie tylko o rzeczy ruchome. Rzecza w ujeciu tego artykulu nie jest program komputerowy. Jezeli jest on przedmiotem przestepstwa bedzie mial zastosowanie art. 293 § 1k.k.

Art. 291 kk. dotyczy rzeczy uzyskanych nie tylko za pomoca przestepstw, ale wszelkiego rodzajow czynow zabronionych, bo w gre moga wchodzic rzeczy, ktore zostaly uzyskane poprzez czyn zabroniony przez nieletniego, osobe niepoczytalna, ktory nie bedzie przestepstwem ( z racji wieku lub stanu zdrowia psychicznego sprawcy).

Moga byc to rzeczy zamienne uzyskane za rzecz pochodzaca z czynu zabronionego.

Paserstwo jest popelnione z chwila np. przeniesienia posiadania rzeczy lub pomocy w jej zbyciu, ukryciu. Ten, ktory dana rzecz przekazuje nie jest paserem. Ta osoba bedzie odpowiadala za czyn, ktory popelnila np. kradziez. Ta osoba nie bedzie odpowiadala rowniez za pomocnictwo do przestepstwa paserstwa.

Usilowanie paserstwa istnieje np. wowczas, gdy „pochod przestepstwa” konczy sie tylko na omawianiu szczegolow, pertraktacjach. Jezeli ktos przed dokonaniem kradziezy obiecuje sprawcy, ze nabedzie rzecz z takiej kradziezy to jest pomocnictwo do kradziezy, a jezeli nabyl to paserstwo.

Nie musi zaistniec nabycie w sensie fizycznym, tzn. nie musi byc przekazania. Wystarczy, ze sprawca ta rzecz nabyl, nie musi ja dostac do reki. Moze byc przechowywana gdzies indziej. Moze byc nabycie rzeczy od osoby, ktora nie ma swiadomosci, ze rzecz zostala uzyskana za pomoca czynu zabronionego. Czyli ten, ktory daje paserowi rzecz nie ma tej swiadomosci, ale swiadomosc ta ma paser. Ta okolicznosc wystarczy do przypisania przestepstwa paserstwa.

Nabycie moze byc pod tytulem odplatnym (np. sprzedaz) lub darmym (np. darowizna). Dla bytu tego przestepstwa nie jest konieczne, aby doszlo do uiszczenia zaplaty, za rzecz. Przeniesienie posiadania rzeczy nie powoduje tutaj przeniesienia wlasnosci rzeczy, poniewaz zbywca nie uzyskal prawa do rzeczy wchodzac w jej posiadanie nielegalnie.

Pomoc do zbycia – np. wyszukanie nabywcy, pomoc w wycenie towaru, ulatwienie spotkania nabywca-zbywca. Czyli to beda wszelkie zachowania ulatwiajace realizacje porozumienia miedzy zbywca a nabywca. To nie musi byc pomoc udzielona bezposrednio sprawcy kradziezy. Nie musi byc zbywca sprawca kradziezy. To moze byc jakis posrednik. Wazne jest, aby byla swiadomosc ukierunkowana na rzecz, ze pochodzi z czynu zabronionego.

Przyjecie to zblizone jest do nabycia. To jest takze jakies przekazanie wladztwa nad rzecza w celu okreslonym porozumieniem. Istota przyjecia jest ograniczone wladztwo nad rzecza, tzn. przyjmujacy nie moze postepowac z nia w sposob dowolny. To moze byc np. pomoc do ukrycia rzeczy, uzyczenie rzeczy, przechowanie, przerobienie, przekazanie innej osobie.

Pomaga do ukrycia np. umieszczenie danej rzeczy w kryjowce, domu, zamaskowanie miejsca ukrycia danej rzeczy, ktos stal na czatach, a druga osoba zakopywala dana rzecz.

W § 2 cytowanego przepisu mamy do czynienia z przypadkiem mniejszej wagi. zeby mozna bylo go zastosowac musi zostac ustalone i ma to znaczenie, jakim czynem dana rzecz zostala uzyskana. I na to mamy zwracac uwage.

Kiedy nie stosujemy przypadku mniejszej wagi?

* wartosc danej rzeczy jest wysoka,
* liczba dostarczonych rzeczy,
* elementy swiadomosci pasera, gdy np. wie, ze czyn zabroniony byl w drastycznych okolicznosciach, na osobie nieletniej itp..

Ustawodawca co prawda zamiescil art. 291 kk. w rozdziale przeciwko mieniu, ale jednoczesnie mowi „kto rzecz uzyskana za pomoca czynu zabronionego …” i go nie indywidualizuje. Nie ma sensu, aby ustawodawca wymienial, jakie czyny zabronione ma na mysli.

zrodlo: prawoity.pl

Podatek od czynnosci cywilnoprawnych reguluje ustawa z dnia 9 wrzesnia 2000 r. o podatku od czynnosci cywilnoprawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 399 ze zm.).

Przedmiot opodatkowania

Podatkowi od czynnosci cywilnoprawnych podlegaja:

* czynnosci cywilnoprawne – umowy sprzedazy oraz zamiany rzeczy i praw majatkowych, umowy pozyczki, umowy darowizny – w czesci dotyczacej przejecia przez obdarowanego dlugow i ciezarow albo zobowiazan darczyncy, umowy dozywocia oraz ustanowienia odplatnej renty, umowy o dzial spadku oraz umowy o zniesienie wspolwlasnosci (w czesci dotyczacej splat lub doplat), umowy majatkowe malzenskie, ustanowienie hipoteki, ustanowienie odplatnego uzytkowania (w tym nieprawidlowego) oraz odplatnej sluzebnosci, umowy depozytu nieprawidlowego, umowy spolki (akty zalozycielskie),
* zmiany ww. umow, jezeli powoduja one podwyzszenie podstawy opodatkowania tym podatkiem,
* orzeczenia sadow i ugody, jezeli wywoluja one takie same skutki prawne, jak podlegajace opodatkowaniu czynnosci cywilnoprawne. Czynnosci cywilnoprawne podlegaja podatkowi:
* jezeli ich przedmiotem sa rzeczy znajdujace sie:
* na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa majatkowe wykonywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
* za granica lub prawa majatkowe wykonywane za granica, w przypadku gdy nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i czynnosc cywilnoprawna zostala dokonana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
* umowy malzenskie majatkowe, jezeli przynajmniej jedna strona umowy ma miejsce zamieszkania w kraju.

Podatnicy i platnicy

Podatnikami podatku od czynnosci cywilnoprawnych sa:

* osoby fizyczne,
* osoby prawne i jednostki organizacyjne niemajace osobowosci prawnej, bedace stronami czynnosci cywilnoprawnych.

Platnikami podatku od czynnosci cywilnoprawnych sa:

* notariusze – od czynnosci cywilnoprawnych dokonywanych w formie aktu notarialnego,
* nabywcy rzeczy – od umow sprzedazy, jezeli nabywca kupuje te rzeczy do przerobu lub do dalszej sprzedazy.

Platnicy obowiazani sa uzaleznic dokonanie czynnosci cywilnoprawnej lub wyplacenie naleznosci od uprzedniego zaplacenia podatku.

Powstanie obowiazku podatkowego

Obowiazek podatkowy powstaje:

* z chwila dokonania czynnosci cywilnoprawnej, a w przypadku gdy platnikami sa nabywcy rzeczy przeznaczonych do przerobu lub odprzedazy – z chwila wyplacenia naleznosci,
* z chwila podjecia uchwaly o podwyzszeniu kapitalu spolki majacej osobowosc prawna,
* z chwila uprawomocnienia sie orzeczenia sadu, doreczenia wyroku sadu polubownego lub zawarcia ugody,
* z chwila powolania sie na okolicznosc dokonania czynnosci cywilnoprawnej – jezeli podatnik nie zlozyl deklaracji w sprawie podatku od czynnosci cywilnoprawnych w terminie 5 lat od konca roku, w ktorym uplynal termin platnosci, a ktorakolwiek ze stron po uplywie tego terminu powoluje sie przed organami podatkowymi lub organami kontroli skarbowej na okolicznosc jej dokonania; w tym przypadku obowiazek podatkowy powstaje jedynie w stosunku do podatnika, ktory powolal sie na okolicznosc dokonania czynnosci cywilnoprawnej.

Jezeli zawarcie umowy przenoszacej wlasnosc nastepuje w wykonaniu zobowiazania wynikajacego z uprzednio zawartej umowy zobowiazujacej do przeniesienia wlasnosci, obowiazek podatkowy powstaje z chwila zawarcia umowy przenoszacej wlasnosc.

Podstawa opodatkowania i stawki podatku

Podstawa opodatkowania oraz stawki podatku okreslone zostaly w art. 6 oraz 7 ustawy (w odniesieniu do poszczegolnych czynnosci cywilnoprawnych podlegajacych podatkowi).

Maksymalna procentowa stawka podatku – ktora przewidziana jest m.in. dla umow sprzedazy (np. nieruchomosci, rzeczy ruchomych), pozyczki i depozytu nieprawidlowego – wynosi 2%, a kwotowa – od umowy majatkowej malzenskiej – wynosi 38 zl.

Podstawe opodatkowania stanowi przykladowo:

* przy umowie sprzedazy rzeczy ruchomych nabywanych do przerobu lub odsprzedazy cena sprzedazy,
* przy pozostalych umowach sprzedazy (z wyjatkiem tych zawieranych przez nierezydentow) – wartosc rynkowa rzeczy lub praw majatkowych, bedacych przedmiotem umowy cywilnoprawnej, okreslona na podstawie przecietnych cen stosowanych w danej miejscowosci w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzglednieniem ich stanu i stopnia zuzycia, oraz w obrocie prawami majatkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynnosci, bez odliczenia dlugow i ciezarow,
* przy umowie pozyczki i umowie depozytu nieprawidlowego – kwota lub wartosc pozyczki albo depozytu.

Czynnosci i dokumenty zwiazane z podatkiem od czynnosci cywilnoprawnych, sposob zaplaty podatku

Z wyjatkiem przypadkow, gdy podatek pobierany jest przez platnika, podatnicy obowiazani sa w terminie 14 dni od dnia powstania obowiazku podatkowego, bez wezwania organu podatkowego, zlozyc deklaracje w sprawie podatku od czynnosci cywilnoprawnych (PCC-1) oraz obliczyc i wplacic nalezny podatek. Zaplaty podatku mozna dokonac w kasie wlasciwego urzedu skarbowego lub na rachunek bankowy tego urzedu.

W przypadku, gdy obowiazek podatkowy ciazy na wiecej niz dwoch podatnikach wraz z deklaracja PCC-1 nalezy zlozyc deklaracje PCC-1/A. Wzory deklaracji okreslone zostaly w zalaczniku do rozporzadzenia Ministra Finansow z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie szczegolowych zasad poboru podatku od czynnosci cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 108, poz. 1153 ze zm.).

Formularze deklaracji oraz objasnienia do deklaracji w sprawie podatku od czynnosci cywilnoprawnych dostepne sa w urzedach skarbowych na terenie kraju oraz na stronie internetowej Ministerstwa Finansow, pod adresem www.mf.gov.pl

Obowiazek zaplaty podatku (z wyjatkiem sytuacji, gdy jedna ze stron czynnosci cywilnoprawnej jest zwolniona od podatku) ciazy solidarnie na stronach czynnosci cywilnoprawnej, a w przypadku podwyzszenia kapitalu zakladowego (akcyjnego) na spolce majacej osobowosc prawna.

Solidarny obowiazek zaplaty oznacza, ze organ podatkowy ma prawo wedlug swego wyboru wystapic o zaplate do jednej ze stron lub do wszystkich, az do pelnego wykonania zobowiazania. Niemniej jednak zaplata podatku w pelnej wysokosci przez jedna ze stron czynnosci zwalnia z obowiazku zaplaty pozostale strony. Solidarnej odpowiedzialnosci za zaplate podatku nie moga skutecznie wylaczyc zadne postanowienia umowne.

Wlasciwosc organow podatkowych

Organem podatkowym wlasciwym miejscowo w sprawach podatku od czynnosci cywilnoprawnych od umow, ktorych przedmiotem sa rzeczy znajdujace sie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa majatkowe wykonywane w kraju jest:

* od przeniesienia wlasnosci nieruchomosci, wlasnosciowego spoldzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spoldzielczego prawa do lokalu uzytkowego oraz wynikajacych z przepisow prawa spoldzielczego: prawa do domu jednorodzinnego i prawa do lokalu w malym domu mieszkalnym lub prawa uzytkowania wieczystego – naczelnik urzedu skarbowego wlasciwego ze wzgledu na miejsce polozenia nieruchomosci,
* od przeniesienia wlasnosci rzeczy lub praw majatkowych innych niz ww. – naczelnik urzedu skarbowego wlasciwego ze wzgledu na miejsce zamieszkania (siedzibe) nabywcy, a jezeli jedynie zbywca ma miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – naczelnik urzedu skarbowego wlasciwego ze wzgledu na miejsce zamieszkania (siedzibe) zbywcy,
* od umowy spolki – naczelnik urzedu skarbowego wlasciwego ze wzgledu na siedzibe spolki,
* od pozostalych umow – naczelnik urzedu skarbowego wlasciwego ze wzgledu na miejsce zamieszkania (siedzibe) jednej ze stron czynnosci cywilnoprawnej.

Jezeli nie jest mozliwe ustalenie wlasciwosci miejscowej organu podatkowego w zaden z ww. sposobow – organem wlasciwym jest Naczelnik Drugiego Urzedu Skarbowego Warszawa-srodmiescie.

Organem podatkowym wlasciwym miejscowo w sprawach podatku od czynnosci cywilnoprawnych od umow, ktorych przedmiotem sa rzeczy znajdujace sie za granica lub prawa majatkowe wykonywane za granica, jest naczelnik urzedu skarbowego wlasciwego ze wzgledu na miejsce zamieszkania (siedzibe) nabywcy.

Wylaczenia i zwolnienia od podatku od czynnosci cywilnoprawnych

Podatkowi od czynnosci cywilnoprawnych nie podlegaja czynnosci cywilnoprawne:

* w sprawach m.in. alimentacyjnych, opieki, kurateli, przysposobienia, ubezpieczenia spolecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, opieki spolecznej, zatrudnienia, swiadczen socjalnych, wynagrodzen za prace, nauki, szkolnictwa, oswiaty pozaszkolnej oraz zdrowia,
* jezeli przynajmniej jedna ze stron z tytulu dokonania tej czynnosci na podstawie odrebnych przepisow jest opodatkowana podatkiem od towarow i uslug lub jest zwolniona od tego podatku,
* umowy sprzedazy rzeczy w postepowaniu egzekucyjnym lub upadlosciowym.

Szczegolowy wykaz wylaczen zawiera art. 2 ww. ustawy.

Zwolnienia od podatku od czynnosci cywilnoprawnych

Zwolnienia od podatku od czynnosci cywilnoprawnych o charakterze podmiotowym wymienione sa w art. 8 ww. ustawy.

I tak na przyklad zwolnione od podatku od czynnosci cywilnoprawnych sa:

* jednostki budzetowe,
* jednostki samorzadu terytorialnego (gminy, powiaty, wojewodztwa),
* Skarb Panstwa,
* osoby nabywajace na potrzeby wlasne: sprzet rehabilitacyjny, wozki inwalidzkie, motorowery, motocykle, oraz samochody osobowe, zaliczone, w rozumieniu przepisow o rehabilitacji zawodowej i spolecznej oraz zatrudnieniu osob niepelnosprawnych, do grupy osob o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepelnosprawnosci, oraz osoby o lekkim stopniu niepelnosprawnosci, w zwiazku ze schorzeniami narzadu ruchu.

W sytuacji, gdy jedna ze stron czynnosci jest zwolniona od podatku, stawke podatku obniza sie o 50%. W takim przypadku obowiazek podatkowy ciazy wylacznie na pozostalych stronach czynnosci cywilnoprawnej – niekorzystajacych ze zwolnienia.

Zwolnienia od podatku od czynnosci cywilnoprawnych o charakterze przedmiotowym zawarte zostaly w art. 9 ww. ustawy.
Wsrod czynnosci cywilnoprawnych zwolnionych od podatku wymienic mozna:

* sprzedaz walut obcych,
* sprzedaz rzeczy ruchomych, jezeli podstawa opodatkowania nie przekracza 1000 zl,
* sprzedaz bonow i obligacji skarbowych,
* sprzedaz papierow wartosciowych domom maklerskim i bankom prowadzacym dzialalnosc maklerska oraz sprzedaz papierow wartosciowych dokonywana za posrednictwem domow maklerskich lub bankow prowadzacych dzialalnosc maklerska,
* sprzedaz towarow gieldowych na gieldach towarowych,
* pozyczki udzielane na podstawie umowy zawartej miedzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisow o podatku od spadkow i darowizn – do wysokosci kwoty niepodlegajacej opodatkowaniu tym podatkiem.

zrodlo: infoobywatel.gov.pl

„…Pod rzadem poprzednio obowiazujacego kodeksu rodzinnego z 1950 r. w orzecznictwie Sadu Najwyzszego przyjety byl poglad, ze stosunek przysposobienia nie stoi na przeszkodzie ustaleniu ojcostwa, a tylko wylacza niektore skutki ustalenia; dotyczylo to zwlaszcza nadania nazwiska i przyznania ojcu wladzy rodzicielskiej (por. orzeczenie SN z 28 marca 1960 r. 2 CR 16/60 Panstwo i Prawo 1960/12 i z 20 kwietnia 1962 r. 1 CR 1069/60 OSNCP 1963/6 poz. 132). W zwiazku ze zmiana stanu prawnego, polegajaca na wprowadzeniu w kro z 1964 r. instytucji przysposobienia pelnego (art. 121 kro), w doktrynie zostal wyrazony poglad, ze orzecznictwo Sadu Najwyzszego co do dopuszczalnosci ustalenia ojcostwa dziecka przysposobionego zachowalo nadal aktualnosc w odniesieniu do przysposobienia niepelnego (art. 124 § 1 kro). Natomiast zagadnienie, czy powodztwo takie jest dopuszczalne w wypadku pelnego przysposobienia, wywolalo kontrowersje.

W orzecznictwie zagadnieniem objetym pytaniem prawnym zajal sie Sad Najwyzszy w wyroku z dnia 21 lutego 1973 r. III CRN 332/72 (OSNCP 1973/12 poz. 224), w ktorym wyrazil poglad, ze orzeczenie pelnego przysposobienia dziecka pozamalzenskiego nie stoi na przeszkodzie zadaniu przez matke dziecka ustalenia ojcostwa dziecka.

Sad Najwyzszy, udzielajac odpowiedzi na postawione pytanie, ujal odpowiedz szerzej anizeli wynikaloby to z pytania prawnego. Nalezy bowiem podkreslic, ze postawiony problem nalezy rozpatrywac przede wszystkim na plaszczyznie praw dziecka, ktore zostalo przysposobione, a ktorego ojcostwo nie zostalo sadownie ustalone. Przysposobienie wprawdzie prowadzi do zerwania wiezi prawnej, a z reguly i faktycznej, laczacej przysposobionego z rodzina naturalna, ale okolicznosc ta nie moze pozbawic dziecka prawa domagania sie ustalenia jego ojcostwa, chyba ze wyrazny przepis ustawowy stanowilby inaczej. Przysposobienie pelne nie przekresla bowiem faktu naturalnego stanu dziecka, lecz wedlug tresci art. 121 § 3 kro powoduje tylko ustanie praw i obowiazkow przysposobionego wynikajacych z pokrewienstwa wzgledem jego krewnych, jak rowniez praw i obowiazkow tych krewnych wzgledem dziecka przysposobionego. Uprawnienie dziecka i jego matki do wystapienia z powodztwem o ustalenie ojcostwa dziecka wynika wyraznie z tresci art. 84 kro.

Art. 84 kro nie czyni rozroznienia w uprawnieniach dziecka i jego matki domagania sie ustalenia ojcostwa w zaleznosci od tego, czy chodzi o przysposobienie pelne, czy tez niepelne. Wszelkie ograniczenia w tym wzgledzie praw dziecka i matki musialyby wynikac, jak to wyzej wskazano, z wyraznego przepisu ustawy. I tak np. art. 84 § 1 zd. drugie kro ogranicza prawo matki domagania sie ustalenia ojcostwa dziecka do czasu uzyskania przez dziecko pelnoletnosci. Uprawnienia dziecka do dochodzenia swego ojcostwa nie sa ograniczone w czasie.

Za trafnoscia pogladu, ze rowniez przy pelnej adopcji mozna domagac sie ustalenia ojcostwa, przemawia tresc art. 1241 kro znowelizowanego ustawa z dnia 19 grudnia 1975 r. (Dz. U. 1975 r. Nr 45 poz. 234), ktory stwierdza niedopuszczalnosc uznania przysposobionego ani tez sadowego ustalenia jego pochodzenia w wypadku tzw. adopcji anonimowej, ktora ma miejsce wowczas, gdy rodzice przysposobionego wyrazili zgode przed sadem opiekunczym na jego przysposobienie bez wskazania osoby przysposabiajacego. Z wymienionego przepisu nalezy wnosic a contrario, ze w wypadku pelnego przysposobienia „nieanonimowego” ustawodawca dopuscil mozliwosc sadowego ustalenia ojcostwa przysposobionego. Nalezy bowiem miec na uwadze, ze niedopuszczalnosc dochodzenia ojcostwa w wypadku przysposobienia anonimowego pozostaje w scislym zwiazku z nierozerwalnoscia takiego przysposobienia. W wypadku zas dopuszczalnosci rozwiazania przysposobienia, nawet pelnego, moznosc sadowego ustalenia ojcostwa zabezpiecza prawa i interesy przysposobionego w najszerszym zakresie.

Podkreslic nalezy, ze interes dziecka jest nierozerwalnie zwiazany nie tylko z tym, by jego prawa stanu cywilnego zostaly ustalone takze w odniesieniu do jego naturalnych rodzicow, ale jest on znacznie szerszy i siega glebiej w rozne sfery zycia przysposobionego, a m.in. rowniez w sfere uprawnien rentowych dziecka, na co zwrocil uwage Sad Najwyzszy w uchwale skladu siedmiu sedziow SN z dnia 25 lipca 1975 r. V UZP 1/75 (OSNCP 1975/12 poz. 159) wpisanej do ksiegi zasad prawnych, wedlug ktorej przysposobienie pelne, jak i niepelne dziecka pobierajacego rente rodzinna po rodzicach naturalnych na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracownikow i ich rodzin (Dz. U. 1968 r. Nr 3 poz. 6 wraz z pozn. zm.) nie powoduje ustania ani zawieszenia prawa do tej renty. Uchwala ta dotyczy sytuacji, gdy dziecko w pelni przysposobione pobiera juz rente po rodzicach naturalnych, nie mozna jednak wykluczyc sytuacji, w ktorej dziecko w pelni przysposobione ma zamiar ubiegac sie o rente po ojcu naturalnym, a jest rzecza niewatpliwa, ze przeslanka do wystapienia z takim zadaniem do wlasciwych organow rentowych jest uprzednie ustalenie ojcostwa dziecka. zadanie zas takie w swietle przepisow ustawy o pze moze okazac sie uzasadnione. Nie mozna wiec zgodzic sie z wyrazonym w literaturze pogladem, ze interesy dziecka dostatecznie zabezpiecza moznosc sadowego ustalenia ojcostwa dopiero po ustaniu stosunku przysposobienia. Wowczas bowiem z powodu uplywu czasu najczesciej zajdzie niemoznosc udowodnienia okolicznosci majacych decydujacy wplyw na ustalenie ojcostwa, a uprawnienia dziecka, np. w zakresie domagania sie renty po rodzicach naturalnych, moga stac sie bezprzedmiotowe z powodu usamodzielnienia sie przysposobionego…”

Uchwala Skladu Siedmiu Sedziow Sadu Najwyzszego – Izba Cywilna z dnia 20 marca 1976 roku, III CZP 77/75, OSNCP 1976/9 poz. 185 – fragmenty uzasadnienia.

zrodlo: prawoity.pl

„Kto rozpija małoletniego, dostarczając mu napoju alkoholowego, ułatwiając jego spożycie lub nakłaniając go do spożycia takiego napoju, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.”

Sprawca opisywanego przestępstwa może być każdy, czyli nie tylko opiekun prawny. Przyjmuje się, że przez zwrot „ułatwia” mamy tutaj też możliwość zaniechania. Jeśli do kogoś by przyszli małoletni i spożywali alkohol można sobie wyobrazić taką sytuację, że właściciel mieszkania nie przeszkadzając im, czy oddając im do dyspozycji w tym celu mieszkanie może przyjąć, że w jakimś sensie ułatwia spożycie tego alkoholu.

Wyrażenie „rozpija”powoduje problem w interpretacji przepisu, bo stanowi ono nośnik wielorazowości. Chodzi o pewną powtarzalność, czyli wielokrotne, powtarzające zachowanie się sprawcy, który stwarza niebezpieczeństwo przyzwyczajenia się do alkoholu. Jest spór czy może być jednorazowe rozpijanie małoletniego. Część doktryny uważa, że nie może, bo właśnie zwrot „rozpija” wskazuje na wielorazowość. Ale spotkamy się z orzeczeniami SN, które dopuszczają, że jednorazowa aktywność może być rozpijaniem w rozumieniu 208 k.k. SN odwołał się tam do konkretnych okoliczności i wysnuł wniosek, że to dostarczenie małoletniemu napoju alkoholowego odbyło się w takich warunkach, że mogło ono przyczynić się do rozbudzenia w nim nałogu, albo że umocni się w ujawnionej już skłonności do pijaństwa.

Art. 208 przewiduje trzy postacie rozpijania małoletniego:

• dostarczenie – rozumie się przez to poczęstunek, sprzedaż np: w sklepie, małoletni prosi kogoś dorosłego o zakup alkoholu.

• ułatwienie – np. udostępnianie mieszkania po to by tam spożyć alkohol.

• nakłanianie – to jest podżeganie oczywiście z tą różnicą, że tu małoletni nie popełnia przestępstwa gdyż samo picie prze niego alkoholu nie jest przestępstwem.

Powstaje pytanie, co to jest napój alkoholowy. Wcześniej uważano z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, że to napój przeznaczony do konsumpcji zawierający alkohol etylowy w określonym stężeniu. Doktryna uznała jednak, iż przywołana ustawa ma inne cele i zawarta w niej definicja nie musi być akceptowana na tle art. 208 kk.. Alkoholem w rozumieniu tego przepisu mogą być wszelkiego rodzaju płyny bez względu na to ile zawierają alkoholu, celem opisywanego artykułu jest zapobieżenie rozpiciu, a małoletniego można rozpić nie tylko napojem zawierającym ponad 1,5% alkoholu.

Przy kwalifikacji określonego czynu trzeba sobie odpowiedzieć na pytanie czy ten napój alkoholowy może doprowadzić do rozpicia.

Uznaje się, iż osobą małoletnią jest osoba, która nie ukończyła 18 lat.

źródło:prawoity.pl