Uchylanie sie od placenia swiadczen alimentacyjnych (cd.) �� art. 209 Kodeksu karnego
§ 1. “Kto uporczywie uchyla sie od wykonania ciazacego na nim z mocy ustawy lub orzeczenia sadowego obowiazku opieki przez nielozenie na utrzymanie osoby najblizszej lub innej osoby i przez to naraza ja na niemoznosc zaspokojenia podstawowych potrzeb zyciowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolnosci albo pozbawienia wolnosci do lat 2.”
§ 2. “sciganie nastepuje na wniosek pokrzywdzonego, organu opieki spolecznej lub udzielajacego odpowiedniego zasilku rodzinnego..”
§ 3. “Jezeli pokrzywdzonemu przyznano odpowiednie swiadczenie rodzinne, sciganie odbywa sie z urzedu.”
Jest to przestepstwo indywidualne, tzn. sprawca moze byc tylko osoba, ktora z mocy ustawy, na mocy orzeczenia sadowego lub umowy jest zobowiazana do opieki. Jest to przestepstwo skutkowe. Swoim zakresem przepis ten obejmuje wiec nie tylko osoby zobowiazane do swiadczen alimentacyjnych na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekunczego ale kazda osobe, na ktorej ciazy obowiazek opieki wynikajacy z przepisow, umowy lub orzeczenia.
Uchylanie sie wskazuje na negatywny stosunek psychiczny do obowiazku przez zobowiazanego wyrazajacym sie w nieustepliwosci, checi postawienia na swoim, podtrzymywanie wlasnego stanowiska na przekor ewentualnym proba jego zmiany.
Zakres obowiazku alimentacyjnego jest nierozerwalnie zwiazany
z usprawiedliwionymi potrzebami uprawnionego oraz mozliwosciami zarobkowymi, majatkowymi zobowiazanego. Uchylanie sie od obowiazku musi byc uporczywe. Sad Najwyzszy przyjal, ze okres wstrzymania sie od placenia rat lub placenie ich nieregularne albo w ratach znacznie nizszych niz nalezne nie moze byc krotszy niz 3 miesiace (OSNKW 1976, z.7, poz. 86)
Wazne jest, aby dana osoba byla przez to narazona na niemozliwosc zaspokojenia podstawowych potrzeb zyciowych. Trzeba patrzec czy sprawca ma w ogole realna mozliwosc wywiazania sie z obowiazku. Sa sytuacje, ze mimo nie spelniania swiadczen alimentacyjnych sprawca nie popelni przestepstwa, gdyz moze zaistniec obiektywna niemoznosc wypelnienia tego obowiazku (ciezka choroba zobowiazanego).
Dawniej orzecznictwo na ten temat bylo bogate. Przyjmowano, ze ktos sie uchyla nawet wtedy, gdy nie podejmowal pracy, ale dzialo sie to w rzeczywistosci, kiedy z uzyskaniem pracy nie bylo problemow takich jak obecnie. Malo tego, byly wyroki, gdzie przyjmowano, gdy ktos zmienil prace na gorzej platna, to dowod na to, ze sie uporczywie uchyla.
W dzisiejszej sytuacji na rynku pracy, trzeba badac nastepujace okolicznosci:
* jaki zobowiazany ma zawod,
* w jakich okolicznosciach utracil prace ( inaczej ocenimy wypowiedzenie umowy o prace przez zobowiazanego czy wypowiedzenie umowy pracy przez pracodawce z winy zobowiazanego a inaczej, gdy odejscie z pracy zwiazane bedzie np. z likwidacja zakladu pracy),
* czy zobowiazany mial propozycje pracy,
* czy jest zarejestrowany jako bezrobotny, czy podejmuje starania o uzyskanie pracy,
* czy stara sie wypelniac obowiazek alimentacyjny poprzez osobiste starania o utrzymanie i wychowanie dziecka.
* takie okolicznosci jak ciezka choroba itd.
Bierzemy pod uwage tylko takie sytuacje, gdy zobowiazany mogl obiektywnie wykonac obowiazek, ale nie uczynil tego. Gdy nie mial realnej mozliwosci spelnienia obowiazku to nie popelnia przestepstwa niealimentacji.
Slowo uporczywie wskazuje na ta zla wole sprawcy. Jest to sytuacja, kiedy co prawda zobowiazany ma mozliwosc spelniania obowiazku alimentacyjnego, ale zlosliwie tego nie robi. Zobowiazany nie spelnia obowiazku, bo tego nie chce albo obowiazek ten lekcewazy.
Aby zastosowac art. 209 kk. wystarczy, zeby dana osoba zostala narazona na niemoznosc zaspokojenia podstawowych potrzeb zyciowych. Przy ocenie poziomu potrzeb zyciowych nalezy brac pod uwage indywidualne wlasciwosci pokrzywdzonego: stan zdrowia, wiek, potrzeby ksztalcenia. W teorii chodzi nie tylko o srodki materialne potrzebne do zaspokajania podstawowych potrzeb zyciowych. Doktryna wskazuje, ze takimi potrzebami moze byc takze chec korzystania z dobr kultury: kino, teatr, uprawianie sportu itp.
To narazenie musi byc uprawdopodobnione. Bedzie wystepowalo takze i wowczas, gdy te potrzeby zaspokaja inna osoba lub instytucja. Moze byc tak, ze matka jakims szczegolnym nakladem sil je zaspokaja. My patrzymy na to jednak od strony tego zobowiazanego. Istnieje wiec narazenie, gdy te potrzeby zaspokaja ktos inny niz ten zobowiazany.
zrodlo: prawoity.pl